Główny cel przedmiotu
Przygotowanie uczniów do świadomego i odpowiedzialnego zaangażowania obywatelskiego w społeczeństwie demokratycznym. Przedmiot buduje postawy patriotyczne oparte na tożsamości i dumie z przynależności do wspólnoty, a równolegle otwartość i szacunek wobec innych.
Sześć celów kształcenia
| Cel | Treść | Co to znaczy w praktyce |
|---|---|---|
| 1 | Rozumienie sfery publicznej | procesy i zasady społeczne oraz polityczne, także w perspektywie historycznej |
| 2 | Rozumienie i poszanowanie wartości i zasad demokracji | prawa człowieka z Konstytucji odniesione do codziennych sytuacji |
| 3 | Zainteresowanie sferą publiczną i własne opinie | opinia oparta na wartościach i sprawdzonych informacjach |
| 4 | Poszanowanie opinii innych osób | dialog w sprawach spornych |
| 5 | Zaangażowanie obywatelskie | rozpoznawanie problemów społecznych i działanie na rzecz dobra wspólnego |
| 6 | Wpływanie na władze publiczne i interakcje państwo – obywatel | sprawy urzędowe i formy uczestnictwa |
Siedem działów i pytania wiodące
| Dział | Pytanie wiodące |
|---|---|
| Dział I: Ja i społeczeństwo | Co to znaczy być dobrym obywatelem / dobrą obywatelką? |
| Dział II: Szkoła jako wspólnota | Jak wspólnie tworzymy szkołę? |
| Dział III: Społeczność lokalna i regionalna | Jak budujemy wspólnotę lokalną i regionalną? |
| Dział IV: Demokracja i prawo | Jak demokracja i Konstytucja RP chronią nasze prawa? |
| Dział V: Polska – władza, świat polityki i sfera publiczna | Jak działa państwo? |
| Dział VI: Polska w Europie | Jakiej Unii Europejskiej chcemy? |
| Dział VII: Świat globalnych zależności | Jak my wpływamy na świat i jak świat wpływa na nas? |
Każdy dział ma wymagania podstawowe i fakultatywne. Wymagania fakultatywne są do wyboru przez nauczyciela: realizuje się co najmniej jedno w każdym dziale.
Praktyczne działania obywatelskie
Uczeń podejmuje co najmniej cztery działania z listy osiemnastu, np. debata, petycja, kampania, wniosek do budżetu obywatelskiego czy kandydowanie w wyborach szkolnych. Dokumentuje je w portfolio obywatelskim. Wszystkie osiemnaście działań z instrukcjami.
Grupowy projekt edukacyjny
Uczniowie w grupach po 3–5 osób realizują co najmniej jeden projekt badawczy albo społeczny. Jak poprowadzić projekt krok po kroku.
Jak pracować: metody
Podstawa zaleca metody aktywizujące: pracę w grupach, burzę mózgów, metaplan, dyskusję, debaty, studia przypadków, symulacje, odgrywanie ról i dramę. Metody podawcze mają być tylko uzupełnieniem. Ważny jest czas na wizyty w instytucjach publicznych, spotkania z przedstawicielami władz, kontakty z organizacjami i spotkania z lokalnymi świadkami historii.
Pytania
Siedem: od „Ja i społeczeństwo” po „Świat globalnych zależności”. Dział IV dotyczy demokracji i prawa, a dział V funkcjonowania państwa.
To dodatkowe wymagania w każdym dziale. Nauczyciel realizuje co najmniej jedno z nich i może wybrać takie, które pasują do klasy, regionu albo aktualnych wydarzeń.
Podstawa wymaga zachowania neutralności światopoglądowej i politycznej, szczególnie w sprawach spornych. Celem zajęć nie jest przekonanie uczniów do konkretnej opinii, a nie ma też miejsca na agitację polityczną.
Co najmniej cztery z listy osiemnastu, na przykład debatę, petycję, kampanię, wniosek do budżetu obywatelskiego albo kandydowanie w wyborach szkolnych. Każde działanie uczeń dokumentuje w portfolio obywatelskim, a razem z wiedzą z siedmiu działów i grupowym projektem tworzy ono trzeci, równoważny element podstawy programowej.