Co uczeń ma umieć po tym dziale
Pytanie wiodące z rozporządzenia: Co to znaczy być dobrym obywatelem / dobrą obywatelką? Poniżej wymagania podstawowe działu, zamienione na zadania, które da się sprawdzić na kartkówce albo sprawdzianie.
| Wymaganie | Zadanie na sprawdzianie |
|---|---|
| Wyjaśnia, czym jest patriotyzm, i ocenia różne sposoby jego wyrażania | Porównanie dwóch postaw na podstawie krótkich opisów i uzasadnienie własnej oceny. |
| Identyfikuje grupy społeczne i wspólnoty, od rodziny po globalną | Schemat kręgów wspólnot z przykładami z własnego życia ucznia. |
| Opisuje konformizm i nonkonformizm oraz powstawanie podziałów my – oni | Przyporządkowanie trzech opisów sytuacji do zjawisk i krótka reakcja na przejaw uprzedzenia. |
| Rozpoznaje stereotypy, uprzedzenia, dyskryminację i mowę nienawiści | Rozróżnienie pojęć na przykładach, wskazanie sposobu reakcji. |
| Stosuje metody rozwiązywania konfliktów w grupie | Studium przypadku: konflikt w zespole projektowym i plan jego rozwiązania. |
| Na podstawie badań wskazuje, co łączy i dzieli Polaków | Odczytanie wykresu z badania opinii i sformułowanie dwóch wniosków. |
Teczka sprawy: przykład do pracy na lekcji
Grupa projektowa przed prezentacją
W czteroosobowej grupie dwie osoby chcą zmienić temat projektu na dzień przed prezentacją. Pozostałe dwie się nie zgadzają, nikt nie zabiera głosu poza liderem.
- Jakie zachowania grupy budują zaufanie, a jakie prowadzą do podziałów?
- Czy w tej sytuacji widzisz konformizm? Uzasadnij.
- Zaproponuj dwa kroki, które pomogą grupie podjąć decyzję.
punkty do portfolio: 2 · odpowiedź wzorcowa w kluczu
Zadanie z kluczem odpowiedzi
Zadanie. Przyporządkuj opisy do zjawisk: A) konformizm, B) nonkonformizm, C) podział my – oni.
- Cała klasa zgodziła się z liderem, choć pięć osób miało wątpliwości, których nie wypowiedziało.
- Uczennica nie zgodziła się z decyzją grupy i przedstawiła argumenty.
- Klasa 3a mówi o 3b „oni”, choć nie zna nikogo z tamtej klasy.
1 – A (konformizm); 2 – B (nonkonformizm); 3 – C (podział my – oni). Za każde poprawne przyporządkowanie 1 pkt. Dodatkowy punkt za jednozdaniowe uzasadnienie dowolnego przyporządkowania. Razem 4 pkt.
Typowe błędy na sprawdzianie z działu I
- Utożsamianie patriotyzmu z jedną formą (np. tylko ze świętami państwowymi). Podstawa każe porównywać różne formy i uzasadniać własną ocenę.
- Mylenie stereotypu (uproszczone przekonanie o grupie) z uprzedzeniem (negatywna postawa) i dyskryminacją (nierówne traktowanie).
- Odpowiedzi typu „trzeba się dogadać” bez wskazania konkretnej metody rozwiązania konfliktu.
Wymagania fakultatywne: wybierz co najmniej jedno
Nauczyciel realizuje przynajmniej jedno wymaganie fakultatywne z działu. Oto z czego można wybierać:
- wpływ codziennych wyborów ucznia na otoczenie i środowisko;
- zagadnienie budzące spór w społeczeństwie i dialog wokół niego;
- wyzwanie społeczne ważne dla młodego pokolenia;
- przemiany społeczeństwa polskiego po 1989 r.;
- zaufanie społeczne i weryfikacja teorii spiskowej;
- obowiązek obrony ojczyzny i obrona cywilna;
- wsparcie osób narażonych na wykluczenie.
Pytania nauczycieli
Oceniaj sposób argumentowania, nie poglądy. Podstawa wymaga neutralności nauczyciela i szacunku dla odmiennych opinii.
Częściowo: konflikty i współpraca sprawdzają się w obu miejscach, ale sprawdzian z edukacji obywatelskiej powinien wymagać pojęć z podstawy.
Konformizm to dostosowanie zachowania lub opinii do grupy mimo własnych wątpliwości. Nonkonformizm to wyrażenie własnego zdania wbrew presji grupy, najlepiej z argumentami.
Stereotyp to uproszczone przekonanie o grupie, uprzedzenie to negatywna postawa wobec jej członków, a dyskryminacja to nierówne traktowanie ludzi z powodu przynależności do grupy.