Co uczeń ma umieć po tym dziale
Pytanie wiodące z rozporządzenia: Jak my wpływamy na świat i jak świat wpływa na nas? Poniżej wymagania podstawowe działu, zamienione na zadania, które da się sprawdzić na kartkówce albo sprawdzianie.
| Wymaganie | Zadanie na sprawdzianie |
|---|---|
| Identyfikuje zależności polityczne, gospodarcze, finansowe, społeczne i ekologiczne Polski ze światem | Mapa zależności jednego produktu od łańcucha dostaw. |
| Wyjaśnia czynniki bezpieczeństwa międzynarodowego, rolę NATO i ONZ | Porównanie dwóch organizacji: cel, członkowie, narzędzia. |
| Identyfikuje problemy globalne, w tym zrównoważony rozwój | Połączenie problemu globalnego z działaniem lokalnym. |
| Analizuje wpływ handlu międzynarodowego na jakość życia, stosuje zasady odpowiedzialnej konsumpcji | Analiza etykiety produktu i decyzji zakupowej. |
| Wyjaśnia przyczyny i skutki kryzysu klimatycznego, wskazuje działania obywateli | Zadanie z wykresem i planem jednego działania ucznia. |
Teczka sprawy: przykład do pracy na lekcji
Odpady elektroniczne w szkole
Szkoła organizuje zbiórkę zużytych baterii i telefonów. Klasa ma ocenić, jaki to ma związek z problemem globalnym.
- Który problem globalny dotyczy tej zbiórki?
- Co może zrobić szkoła, a czego nie zrobi bez współpracy państw?
- Jak zmierzysz efekt zbiórki?
punkty do portfolio: 3 · wzór karty w teczce
Zadanie z kluczem odpowiedzi
Zadanie. Szkoła organizuje zbiórkę zużytych baterii. (a) Wskaż związek tego działania z problemem globalnym. (b) Podaj jedną rzecz, której szkoła sama nie rozwiąże, i wyjaśnij, dlaczego potrzebna jest współpraca międzynarodowa lub przepisy.
(a) Zbiórka wiąże się z zrównoważonym rozwojem: ograniczaniem odpadów i odzyskiem surowców (1 pkt, uznajemy też ochronę środowiska). (b) Np. standardy produkcji baterii lub zasady handlu odpadami dotyczą wielu państw i wymagają wspólnych regulacji (2 pkt: 1 za wskazanie, 1 za uzasadnienie). Razem 3 pkt.
Typowe błędy na sprawdzianie z działu VII
- Utożsamianie ONZ z NATO: ONZ jest organizacją powszechną, NATO sojuszem obronnym.
- Odpowiedzi „każdy powinien dbać o środowisko” bez wskazania konkretnego działania ucznia i uzasadnienia, dlaczego ma ono znaczenie.
- Pomijanie lokalnego wymiaru: podstawa wymaga połączenia problemu globalnego z działaniem obywateli.
Wymagania fakultatywne: wybierz co najmniej jedno
Nauczyciel realizuje przynajmniej jedno wymaganie fakultatywne z działu. Oto z czego można wybierać:
- argumenty o migracjach w debacie publicznej;
- organizacje społeczne działające na rzecz problemu globalnego;
- wpływ korporacji międzynarodowych, w tym technologicznych;
- wybrany konflikt międzynarodowy i zasady prawa międzynarodowego;
- przedstawicielstwa dyplomatyczne i służby konsularne;
- bieżące wydarzenie międzynarodowe.
Pytania nauczycieli
Siedemnaście, w Agendzie 2030. Przydają się jako ramy do zadań o problemach globalnych.
Oceniaj plan i uzasadnienie, nie deklaracje światopoglądowe. Zadanie powinno wymagać danych i jednego konkretnego działania.
NATO jest sojuszem obronnym państw, a jego zasada wspólnej obrony wynika z art. 5 traktatu. ONZ to powszechna organizacja zajmująca się pokojem, prawami człowieka i rozwojem. Polska jest w NATO od 1999 r.
Wybiera konkretne działanie w szkole lub okolicy, np. zbiórkę zużytych baterii, ograniczenie jednorazowych opakowań albo akcję sprzątania. W uzasadnieniu opisuje, czego sama szkoła nie rozwiąże bez przepisów i współpracy międzynarodowej.