Edukacja obywatelskasprawdziany i lekcje · liceum i technikum

Strona główna / Praktyczne działania obywatelskie: osiemnaście możliwości, instrukcje i druki

Element 2 podstawy programowej · teczka sprawy

Praktyczne działania obywatelskie: osiemnaście możliwości, instrukcje i druki

Podstawa programowa wymaga od ucznia co najmniej czterech działań obywatelskich. Pokazujemy wszystkie osiemnaście z listy, a przy najczęściej wybieranych dajemy wzory dokumentów.

Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski, pedagog, magister terapii pedagogicznej · aktualizacja: 9 listopada 2026

PAKIET NA PIERWSZYM MIEJSCUEdukacja obywatelska, liceum i technikum: cały przedmiot, 50 kart pracy z kluczem
osobno 49,50 zł → 29,90 zł (−40%)Dodaj do koszyka Co zawiera

Lista osiemnastu działań i dokumentów, które do nich pasują

NrDziałanie wg podstawyCo trzeba zrobićDokument w teczce
1Debata na wybrany temat społecznyPrzygotuj tezę, dwa argumenty za i dwa przeciw, rozmowę z osobą o innym zdaniu.Protokół debaty
2Spotkanie z przedstawicielami władz publicznychUstal terminy, przygotuj pytania o kompetencje organu, sporządź notatkę.Karta pytań
3Obchody rocznicy ważnego wydarzenia historycznegoWybierz wydarzenie, zaplanuj formę, przygotuj krótki scenariusz.Plan obchodów
4Własna opinia w mediach szkolnych lub lokalnychNapisz tekst z tezą i uzasadnieniem, z poszanowaniem odmiennych poglądów.Szablon felietonu
5Kampania społeczna lub zbiórkaCel, grupa odbiorców, sposób zachęcania do udziału, rozliczenie.Karta kampanii
6Wolontariat w organizacji lub instytucjiNawiąż współpracę, wykonaj zadanie, przedstaw efekty klasie.Karta wolontariusza
7Wniosek do budżetu obywatelskiegoPomysł, kosztorys, uzasadnienie, zbieranie poparcia.Wniosek BO
8Petycja, list lub list otwarty do władzAdresat, przedmiot sprawy, uzasadnienie, dane składającego.Petycja
9Kandydowanie w wyborach klasowych lub szkolnychKarta kandydata, program, plakat, debata.Zestaw wyborczy
10Dokumenty do zgłoszenia zgromadzeniaZawiadomienie organu gminy z wyprzedzeniem, wskazanie celu i miejsca.Wzór zawiadomienia
11Wniosek o dowód osobisty, paszport lub inny dokumentWypełnij wzór wniosku, wskaż załączniki, sprawdź termin.Wzór wniosku
12Analiza programu wyborczego lub kampaniiWybierz program, porównaj obietnice z kompetencjami organu.Tabela analizy
13Konsultacje społeczne lub wysłuchanie publiczneZnajdź otwarte konsultacje, sformułuj opinię, prześlij ją.Wzór opinii
14Sonda szkolna lub ulicznaPytania, próba, zbieranie odpowiedzi, wykres, wnioski.Karta sondy
15Wywiad ze świadkiem historii lub ważną postacią lokalnąZgoda rozmówcy, lista pytań, nagranie lub notatka, opracowanie.Scenariusz wywiadu
16Symulacja obrad organu władzy lub organizacji międzynarodowejRole, porządek obrad, uchwała.Scenariusz symulacji
17Udział w rozprawie sądowej w charakterze publicznościUstal termin z sądem, przygotuj pytania, sporządź notatkę.Karta obserwatora
18Analiza dostępności przestrzeni, usługi lub produktuLista kontrolna dostępności, zdjęcia, wnioski i rekomendacje.Lista kontrolna

Teczka sprawy 1: petycja

Petycję składa się do organu władzy publicznej w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą. Zgodnie z ustawą o petycjach organ rozpatruje petycję bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie trzech miesięcy od jej złożenia. Poniższy wzór pokazuje, co powinna zawierać.

DRUK EO-02 · PETYCJA

Petycja w sprawie bezpiecznego przejścia przy szkole

Adresat: ............................
Imię i nazwisko (lub nazwa) składającego oraz adres do korespondencji: ............................
Przedmiot petycji: ............................
Uzasadnienie: ............................

Miejsce i data: ............ Podpis: ............ · punkty do portfolio: 3

Teczka sprawy 2: wniosek do budżetu obywatelskiego

W miastach na prawach powiatu budżet obywatelski jest obowiązkowy, w pozostałych gminach dobrowolny. Zasady zgłaszania pomysłów ustala uchwała rady, więc zawsze zaczynaj od regulaminu swojej gminy.

DRUK EO-04 · WNIOSEK DO BUDŻETU OBYWATELSKIEGO

Zadanie: ławki przy przystanku

Nazwa zadania: ............
Lokalizacja: ............
Opis i potrzeba (kto skorzysta): ............
Szacunkowy koszt (z jednej oferty cenowej): ............ zł
Liczba poparć (podpisów mieszkańców): ............

punkty do portfolio: 4 · koszt sprawdź w ofercie, nie zgaduj

Teczka sprawy 3: protokół debaty

DRUK EO-03 · PROTOKÓŁ DEBATY

Debata: czy telefony powinny być zakazane na lekcjach?

Teza: ............
Strona A (argumenty): 1) ............ 2) ............
Strona B (argumenty): 1) ............ 2) ............
Pytania publiczności: ............
Wniosek końcowy: ............

punkty do portfolio: 3 · oceniamy argumenty, nie poglądy

Teczka sprawy 4: portfolio obywatelskie

Podstawa rekomenduje dokumentowanie działań w indywidualnym portfolio. Dla każdego działania wpisz:

  • tytuł i datę działania;
  • krótki opis: co, z kim, gdzie;
  • dowody: zdjęcia, pisma, zrzuty ekranu, notatki;
  • refleksję: czego się nauczyłem i co zrobiłbym inaczej;
  • ocenę nauczyciela lub samoocenę według kryteriów.

Zgromadzenie: kiedy zgłaszać

Zawiadomienie o planowanym zgromadzeniu składa się do organu gminy, nie wcześniej niż 30 dni i nie później niż 6 dni przed planowaną datą (Prawo o zgromadzeniach). W lekcji wystarczy przećwiczyć wzór zawiadomienia, bez organizowania prawdziwej manifestacji.

Neutralność

Wybór sprawy należy do uczniów, a nauczyciel dba o to, by działanie nie było agitacją polityczną. Podstawa wymaga neutralności światopoglądowej i politycznej nauczyciela.

Pytania

Ile praktycznych działań musi wykonać uczeń?

Co najmniej cztery. Może je wykonać samodzielnie albo zespołowo. Za zgodą nauczyciela można też wybrać działanie spoza listy, jeśli wymaga podobnego zaangażowania.

Jak dokumentować działania?

Rekomendowaną formą jest indywidualne portfolio obywatelskie: opis działania, dowody (zdjęcia, pisma, notatki) i krótka refleksja ucznia.

Czy temat działania uzgadnia się z nauczycielem?

Tak, przed podjęciem każdego działania uczeń ustala jego temat z nauczycielem.