Edukacja obywatelskasprawdziany i lekcje · liceum i technikum

Strona główna / Działy / Polska w Europie: instytucje UE, swobody i prawa obywatela

Dział VI · Polska w Europie

Polska w Europie: instytucje UE, swobody i prawa obywatela

Dział VI pyta, jakiej Unii Europejskiej chcemy. Uczeń poznaje instytucje, ocenia bilans członkostwa Polski i planuje własny rozwój z programami dla młodych.

Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski, pedagog, magister terapii pedagogicznej · aktualizacja: 9 listopada 2026

Co uczeń ma umieć po tym dziale

Pytanie wiodące z rozporządzenia: Jakiej Unii Europejskiej chcemy? Poniżej wymagania podstawowe działu, zamienione na zadania, które da się sprawdzić na kartkówce albo sprawdzianie.

WymaganieZadanie na sprawdzianie
Opisuje genezę UE i jej główne instytucjePrzyporządkowanie instytucji do zadań (Rada Europejska, Rada UE, Komisja, Parlament Europejski, TSUE).
Ocenia bilans członkostwa Polski, cztery swobody i prawa obywateli UEZadanie z danymi: dwie korzyści i jedno ograniczenie z uzasadnieniem.
Rozważa dylematy pogłębiania i poszerzania integracjiKrótka wypowiedź argumentacyjna: za i przeciw.
Planuje własny rozwój z programami UEWybór programu dla opisanej osoby (nauka, praca, wolontariat) i uzasadnienie.

Teczka sprawy: przykład do pracy na lekcji

DRUK EO-VI/02 · PLAN WYJAZDU

Wyjazd na praktyki za granicą

Uczennica technikum rozważa praktyki w innym kraju UE w ramach programu dla uczniów. Chce wiedzieć, jakie ma prawa i do czego może się odwołać.

  1. Którą z czterech swobód wykorzystuje uczennica?
  2. Skąd weźmie informacje o programie?
  3. Co zrobi, jeśli napotka problem w innym kraju?

punkty do portfolio: 3 · lista instytucji w kluczu

Zadanie z kluczem odpowiedzi

Zadanie

Zadanie. Dopasuj instytucje do ich zadań: 1) Komisja Europejska, 2) Parlament Europejski, 3) Rada Unii Europejskiej, 4) Trybunał Sprawiedliwości UE. Zadania: a) współuchwala prawo, w składzie są ministrowie państw członkowskich, b) proponuje projekty aktów prawnych, c) wybierany bezpośrednio przez obywateli, d) wykłada prawo UE.

Klucz i punktacja

1 – b; 2 – c (współuchwala też prawo); 3 – a; 4 – d. Za każde poprawne dopasowanie 1 pkt (4 pkt). Parlament Europejski i Rada UE współuchwalają prawo, więc dodatkowy punkt za zdanie o tej współpracy. Razem 5 pkt.

Typowe błędy na sprawdzianie z działu VI

  • Mylenie Rady Europejskiej (szefowie państw lub rządów) z Radą Unii Europejskiej (ministrowie).
  • Mylenie UE z Radą Europy i jej Trybunałem w Strasburgu.
  • Wymienianie czterech swobód bez rozróżnienia: przepływ osób, towarów, usług i kapitału.

Wymagania fakultatywne: wybierz co najmniej jedno

Nauczyciel realizuje przynajmniej jedno wymaganie fakultatywne z działu. Oto z czego można wybierać:

  • wybrana polityka wspólnotowa i jej wpływ na własną okolicę;
  • europejska inicjatywa obywatelska i wpływ obywateli na politykę UE;
  • zróżnicowanie etniczne i religijne w państwach Europy.
Cztery swobody jednolitego rynku

Swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału. Uczeń ma umieć podać po jednym przykładzie każdej z nich z życia młodego człowieka.

Pytania nauczycieli

Od kiedy Polska jest w Unii Europejskiej?

Od 1 maja 2004 r. Warto zestawić tę datę z członkostwem w NATO od 1999 r. w zadaniu o bezpieczeństwie.

Ile podpisów potrzeba, by złożyć europejską inicjatywę obywatelską?

Milion podpisów z co najmniej siedmiu państw członkowskich. To dobry przykład do dyskusji o realnym wpływie obywateli.

Czym różni się Rada Europejska od Rady Unii Europejskiej?

Rada Europejska to szefowie państw lub rządów, którzy wyznaczają kierunki polityczne UE. Rada Unii Europejskiej składa się z ministrów państw członkowskich i współuchwala prawo z Parlamentem Europejskim.

Jakie są cztery swobody jednolitego rynku Unii Europejskiej?

Swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału.