Co uczeń ma umieć po tym dziale
Pytanie wiodące z rozporządzenia: Jak budujemy wspólnotę lokalną i regionalną? Poniżej wymagania podstawowe działu, zamienione na zadania, które da się sprawdzić na kartkówce albo sprawdzianie.
| Wymaganie | Zadanie na sprawdzianie |
|---|---|
| Opisuje cechy własnej społeczności lokalnej i dziedzictwo budujące lokalną tożsamość | Krótka charakterystyka miejscowości z trzema przykładami i jednym wyzwaniem. |
| Porównuje zadania szczebli samorządu, w tym jednostek pomocniczych gminy | Przyporządkowanie zadań do gminy, powiatu i województwa. |
| Opisuje, jak organy samorządu podejmują decyzje | Schemat: rada (uchwałodawcza) i wójt, burmistrz lub prezydent (wykonawczy). |
| Zna mechanizmy udziału mieszkańców: budżet obywatelski, inicjatywa lokalna, fundusz sołecki | Wybór mechanizmu do podanego problemu i uzasadnienie. |
| Opisuje ideę młodzieżowych rad i szuka ich w okolicy | Zadanie badawcze: czy w twojej gminie działa młodzieżowa rada i czym się zajmuje. |
| Wypełnia formularz lub wniosek w ważnej dla młodego obywatela sprawie | Wypełnienie wzoru wniosku o dowód osobisty. |
Teczka sprawy: przykład do pracy na lekcji
Ławki przy przystanku
Uczniowie technikum codziennie czekają na autobus przy przystanku bez ławek. Chcą zgłosić pomysł do budżetu obywatelskiego.
- Jaki koszt wpiszesz i skąd weźmiesz informację o cenie?
- Kto skorzysta z inwestycji? Podaj liczby.
- Jak zbierzesz poparcie mieszkańców?
punkty do portfolio: 4 · kosztorys sprawdzasz w kluczu
Zadanie z kluczem odpowiedzi
Zadanie. Przyporządkuj zadania do szczebla samorządu: a) wywóz odpadów komunalnych, b) prowadzenie liceów ogólnokształcących i techników, c) utrzymanie dróg wojewódzkich.
a – gmina; b – powiat; c – samorząd województwa. 1 pkt za każde przyporządkowanie, 1 pkt za zdanie, że szkoły ponadpodstawowe prowadzi zwykle powiat, a podstawowe gmina. Razem 4 pkt.
Typowe błędy na sprawdzianie z działu III
- Mylenie gminy i powiatu: wiele spraw ucznia (dowód osobisty, ewidencja) załatwia się w urzędzie gminy, a liceum zwykle prowadzi powiat.
- Odpowiedzi „do burmistrza” w sprawach, które należą do rady (uchwały budżetowe).
- Brak rozróżnienia: budżet obywatelski to dodatkowa pula pieniędzy, a nie cały budżet gminy.
Wymagania fakultatywne: wybierz co najmniej jedno
Nauczyciel realizuje przynajmniej jedno wymaganie fakultatywne z działu. Oto z czego można wybierać:
- lokalni patrioci i osoby ważne dla społeczności;
- analiza budżetu gminy: dochody i wydatki;
- prace rady gminy i jej komisji;
- organizacje pozarządowe w okolicy i wolontariat;
- diagnoza problemów młodych ludzi w gminie.
Pytania nauczycieli
Każdy uczeń bada swoją miejscowość, a na lekcji porównujemy wyniki. To samo działa w dziale o budżecie.
W Biuletynie Informacji Publicznej urzędu gminy, w uchwale budżetowej i prezentacji budżetu dla mieszkańców.
Organem uchwałodawczym i kontrolnym jest rada gminy, a organem wykonawczym wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Licea ogólnokształcące i technika prowadzi zwykle powiat, a drogami wojewódzkimi zarządza samorząd województwa. Gmina prowadzi zwykle szkoły podstawowe.